Nowe medale w Muzeum Warszawy

To był dobry rok dla Gabinetu Medali w Muzeum Warszawy. Niezwykle ciekawa kolekcja wzbogaciła się o nowe numizmaty. Wśród nich między innymi: prace współczesnych artystek Ewy Olszewskiej-Borys i Magdaleny Dobruckiej, medal z wizerunkiem Władysława Sikorskiego, numizmat zawodów lotniczych oraz medal z okazji srebrnego wesela Emila Wedla i Eugenii z Bohmów (w prezencie ślubnym Emil Wedel otrzymał od ojca najstarszą na ziemiach polskich fabrykę czekolady). Skarbnica Narodowa jest partnerem Gabinetu Medali.

„Ostatnie lata przyniosły znaczący rozwój muzealnej kolekcji medalierskiej, która wzbogaciła się o obiekty powstałe od początku XIX w. po współczesność” – pisze Aleksandra Sołtan, kuratorka Gabinetu Medali.

Poniżej publikujemy artykuł „Nabytki Kolekcji Medali” Aleksandry Sołtan, który ukazał się na stronie Muzeum Warszawy.

Medale z XIX wieku

Do najcenniejszych najstarszych nabytków należy bardzo rzadki medal upamiętniający 66. rocznicę urodzin namiestnika Królestwa Polskiego gen. Józefa Zajączka (1752-1826), postaci kontrowersyjnej, niemniej nieprzeciętnej i znaczącej dla polskiej historii. Medal zaprojektowany najprawdopodobniej przez pierwszego medaliera Mennicy Warszawskiej Karola Baerenda wybity został w srebrze w 1819 r., w niewielkiej liczbie egzemplarzy na zmówienie urzędników województwa krakowskiego.

Z 1897 roku pochodzi unikatowy medal wybity z okazji srebrnego wesela Emila Wedla (1841-1919) i Eugenii z Bohmów (1853-1921) w zakładzie warszawskiego litografa i grawera Feliksa Kasprzykiewicza. W prezencie ślubnym Emil Wedel otrzymał od ojca rodzinne przedsiębiorstwo, najstarszą na ziemiach polskich fabrykę czekolady.

Medale II Rzeczpospolitej

Okres międzywojenny reprezentują dwa medale. Pierwszy to medal upamiętniający pełnienie przez gen. Władysława Sikorskiego obowiązków szefa sztabu Wojska Polskiego od 1 kwietnia 1921 do 16 grudnia 1922 roku, kiedy po zamordowaniu prezydenta Narutowicza został mianowany prezesem Rady Ministrów i ministrem spraw wewnętrznych. Ten bardzo rzadki medal został wybity w niewielkim nakładzie, najprawdopodobniej na zmówienie sztabu generalnego, w warszawskim zakładzie grawerskim Jana Knedlera (1867-1926), działającym przy Nowym Świecie 45. Portret Sikorskiego został przedstawiony na tle kolumnady nieistniejącego pałacu Saskiego, w którym mieściła się siedziba sztabu.

Drugi medal, zaprojektowany przez grafika, metaloplastyka i złotnika Henryka Grunwalda (1904-1958) wybiła w 1938 roku Mennica Państwowa z okazji VIII Krajowych Zawodów Lotniczych, organizowanych Warszawie w dniach 20-25 sierpnia. Zwyciężył Areoklub Lwowski, mimo trudności z kompletowaniem załóg. Z powodu ćwiczeń wojskowych zamiast sześciu zgłoszonych załóg klub wystawił trzy, a dwóch uczestników, w tym nagrodzony medalem Rudolf Weigel, przesiadło się z foteli obserwatorów na miejsca pilotów.

Z końca lat trzydziestych pochodzi też plakieta jednego z najwybitniejszych żydowsko-polskich artystów Henryka Glicensteina (1970-1942), przedstawiająca dziewczynę czytającą książkę. Projekt powstał podczas pobytu artysty w Rzymie na przełomie XIX i XX w. Bardzo cienki odlew, świadczący o kunszcie rzemieślniczym formierza wykonano w zakładzie brązowniczym Leona Kranca i Tadeusza Łempickiego, działającym w tym czasie przy ul. Czerniakowskiej.

Medale współczesne

Spośród obiektów współczesnych najcenniejsze są medale i plakiety powstałe w tradycyjnej sztuce odlewu, przeważnie jednostkowo, lub w niewielkiej liczbie egzemplarzy. Realizowane zostały nie tylko na zmówienia, ale także według własnych pomysłów, co daje artyście możliwość wyboru treści i eksperymentowania z materią medalu.

Do tej grupy należą prace dwóch czołowych polskich medalierek Ewy Olszewskiej–Borys oraz Magdaleny Dobruckiej. Autorstwa pierwszej z nich jest zaprojektowany w 1988 roku medal nagrodowy w organizowanym co pięć lat przez Towarzystwo im. Fryderyka Chopina międzynarodowym konkursie pianistycznym na najlepsze nagranie płytowe.

Z kolei Magdalena Dobrucka stworzyła w 2012 roku efektowaną rzeźbiarsko plakietę Matrymonium przedstawiającą centaura z torsem zwieńczonym głową kobiety i mężczyzny. Symbolizujący siłę centaur jest alegorią nierozerwalności i siły małżeńskiej więzi. Plakieta pokryta szara patyna sprawia wrażenie płaskorzeźby wykonanej w kamieniu.

Gabinet Medali

Tu znajdziesz medale, medaliony i plakiety dokumentujące różne dziedziny życia stolicy, wydarzenia historyczne oraz zasłużone osoby i instytucje. Obiekty ilustrujące ponad 400-letnią historię warszawskiego medalierstwa: od jego początków w czasach panowania dynastii Wazów po współczesność. Wybrani artyści: Jan Filip Holzhaeusser, Karol Emanuel Baerend, Stanisław Roman Lewandowski, Jan Raszka, Czesław Makowski, Józef Aumiller, Józef Gosławski, Jerzy Jarnuszkiewicz, Ewa Olszewska-Borys, Magdalena Dobrucka, Anna Beata Wątróbska-Wdowiarska. Skarbnica Narodowa jest partnerem Gabinetu Medali.

Komentarze