Archanioł Michał – patron Kijowa na srebrnej monecie

Myślami wszyscy jesteśmy z Ukrainą i z bohaterskimi obrońcami jej stolicy. Dzisiejszy wpis poświęcamy monecie naszych Sąsiadów z wizerunkiem Archanioła Michała, patrona Kijowa. Niech żyje wolna Ukraina.

Archanioł Michał pojawił się na srebrnych monetach uncjowych w 2011 roku. Emisja z 2020 r. była wyjątkowa ze względu na symbol „₴” oznaczający hrywnę, który pojawił się na numizmacie po raz pierwszy.

Orędownik w zmaganiach

Archanioł Michał to jeden z najpotężniejszych duchów, który pojawia się w judaizmie, chrześcijaństwie i islamie. Wyznawcy katolicyzmu, prawosławia, luteranizmu nazywają go świętym Michałem Archaniołem. Bóg obdarzył go szczególnym zaufaniem. To on składa ofiarę na niebiańskim ołtarzu. W judaizmie, zgodnie z tradycją rabiniczną, Michał występował jako orędownik Izraela i walczył w jego obronie. W islamie pojawiał się obok archanioła Gabriela. Znaczącą pozycję zajmuje także w religii chrześcijańskiej.

Archanioł Michał kojarzony jest ze sprawiedliwością i sądem, ale również z łaską i litością. W nauczaniu Kościoła Katolickiego głównym jego zadaniem jest przewodzenie armii Boga i nieustanna walka z mocami ciemności. Wskazuje na to Apokalipsa św. Jana (12, 7-9). Ewangelista opisuje wielką walkę na niebie, podczas której Archanioł Michał zmagał się ze Smokiem (Szatanem) i jego aniołami, których ostatecznie pokonał. „I już się miejsce dla nich w niebie nie znalazło….I został strącony wielki Smok, Wąż starodawny…”. Dzięki temu zwycięstwu nad złem Michał stał się symbolem duchowej walki z pokusami.

Szczególną rolę przypisuje się Archaniołowi Michałowi w momencie ludzkiej śmierci. To on zstępuje w ostatniej godzinie, daje duszy szansę na odkupienie, dezorientuje złe moce a następnie waży uczynki człowieka. Stąd czasem przedstawiany jest z wagą.

W tradycji ikonograficznej dominuje jednak postać Michał jako wojownika. Ukazywany jest w hełmie, z tarczą i mieczem. Często stoi nad pokonanym Szatanem, którego przebija włócznią. Niekiedy obok Michała pojawia się łaciński napis „Quis ut Deus” (Któż jak Bóg). Jedno z najsłynniejszych sanktuariów poświęconych Archaniołowi Michałowi znajduje się w Monte Sant’Angelo w prowincji Foggia (rejon Apulia) we Włoszech. Wedle tradycji Michał objawił się kilkakrotnie w jednej z tamtejszych grot około 490 r. n.e. Nakazał, aby uczynić z niej miejsce chrześcijańskiego kultu i obiecał ochronę pobliskiego miasta przed poganami.

Archanioł Michał na Majdanie w Kijowie

„Książę zastępów anielskich” z dawien dawna odbiera wielką cześć na Ukrainie a do tego jest patronem Kijowa. Jego obecność na monetach uncjowych, jako jednego z ukraińskich symboli jest więc oczywista. Tamtejsza ludność chętnie przyjmowała go za patrona i orędownika przez wzgląd na jego wiodącą rolę w walce z Szatanem. Dodatkowo w tradycji ludowej uważano, że to właśnie Michał odebrał władcy ciemności piorun i przekazał go św. Eliaszowi. Ten ostatni był wśród Ukraińców bardzo popularny. W mitologii wcielał się w postać Peruna, starożytnego boga piorunów. Skojarzenie to zostało wzmocnione przez jego święto, zwane „dniem piorunów”, które przypadało w okresie naznaczonym letnimi burzami.

Postać Archanioła Michała zagościła w przestrzeni publicznej wielu ukraińskich miast, w tym także w Kijowie na Majdanie - głównym placu miasta, na którym rozgrywały się wydarzenia „pomarańczowej rewolucji” na przełomie 2004 i 2005 roku. Kilka lat wcześniej postawiono tam Bramę Lacką (lub Bramę Peczerską). Budowla była nawiązaniem do jednej z bram miejskich Kijowa, która stała w tym miejscu w średniowieczu i miejscem, gdzie zaczynał się szlak do słynnej Ławry Peczerskiej. W 2002 r. na szczycie bramy ustawiono posąg Archanioła Michała, wykonany przez Anatolija Kuszcza.

Niebiański wojownik na srebrnej monecie

Wspomniana rzeźba stała się inspiracją dla Władymira Tarana, Oleksandra Kharuka i Segieja Kharuka, którzy zaprojektowali srebrną monetę uncjową dla Narodowego Banku Ukrainy. Twórcy połączyli dwa niezwykle ważne dla Ukraińców symbole. Niebiańskiego pogromcę zła otoczyli słowami Tarasa Szewczenki (1814-1861), ukraińskiego bohatera narodowego. Szewczenko zasłynął jako poeta, pisarz, postać polityczna i etnograf. Tworzył w językach ukraińskim i rosyjskim. Jego dzieła uważa się za fundamentalne dla rozwoju nowoczesnego języka ukraińskiego. Znany był również jako malarz i ilustrator. Szewczenko urodził się jako chłop pańszczyźniany, ale jego niezwykły talent i zdolności zwróciły uwagę wielu światłych osób. Grono przyjaciół, w tym słynny rosyjski malarz Karl Briułłow, zorganizowało zbiórkę pieniędzy, aby kupić dla niego wolność, co nastąpiło w 1838 r.

Głównym motywem awersu monety jest Archanioł Michał. Wokół niego, w napisie otokowym umieszczono cytat z poematu Tarasa Szewczenki „Hajdamacy”:… ЗА НАС І ДУШІ ПРАВЕДНИХ, І СИЛА АРХІСТРАТИГА МИХАЇЛА…(...Z nami dusze sprawiedliwych i moc Archanioła Michała...). Pośrodku rewersu znajduje się ośmiokątna tarcza, a na niej nazwa emitenta: НАЦІОНАЛЬНИЙ / БАНК УКРАЇНИ (Narodowy Bank Ukrainy), data emisji: 2021 oraz informacja, że numizmat o masie 31,1 g wybito ze srebra próby 999,9. Nad tarczą widnieje nazwa państwa: Ukraina, a poniżej nominał: 1₴ (jedna hrywna). Całość otacza wieniec o motywach roślinnych.

Komentarze